Camp Kigali
Hoewel een schandvlek in de recente geschiedenis van het land, kan je Rwanda niet los zien van de genocide van 11 jaar geleden. Wie door het land toert en zwerft, ziet onvermijdelijk wel eens één van de volksrechtbanken. Je hoeft niet lang in het land te zijn, om te merken dat de Rwandezen de herinnering van de genocide als een zware last meetorsen.
In Kigali bezochten we Camp Kigali, het monument ter herinnering aan de tien Belgische para’s die op die plaats vermoord werden. Op de foto (boven) zie je een aantal van de tien zuilen die de vermoorde mannen voorstellen. Op de achtergrond zie je de Rwandese en Belgische vlag. De tientallen kogelgaten in het gebouwtje waarin de para’s zich verborgen hielden, getuigen van het drama dat hier plaatsvond. De gids spaart je niet en vertelt je tot in het kleinste detail wat hier gebeurde.
Hij zei me spontaan dat ik foto’s mocht trekken – de eerste gids die dat deed. Ik aarzelde; kan/mag je hier wel foto’s van trekken? Je mag niet blind zijn voor wat gebeurde, maar er zijn grenzen. Daarom bovenstaande foto – de enige die ik daar maakte.
De Rwandezen (en/of hun regering) willen duidelijk niemand de kans geven om de vreselijke gebeurtenissen van goed tien jaar geleden te vergeten. Dat merkten we in Camp Kigali, en nog meer in de twee andere memorials die we bezochten.
In de eerste, een kerk waar duizenden mensen zich schuil hielden, leidde een jonge vrouw ons rond. Haar stem… het leek alsof ze elk moment zou gaan huilen, terwijl ze tot in de vreselijkste details vertelde wat de oorzaak was van elke bloedvlek die ze ons toonde. En we moesten kijken. Naar elke vlek, elk van de vier kanten van het altaar, alle muren, alle stenen…
In de andere kerk vertelde de gids weinig, maar sprak wat we zagen voor zich. Hier ook rekken vol schedels. Ook hier wees de gids op kogelgaten of machettesporen op de schedels. In deze tweede kerk heeft men heel veel onaangeroerd gelaten. Je volgt de gids terwijl je van de ene kerkbank op de andere stapt. Onder je, tussen de banken liggen tientallen, honderden beenderen, schoenen, hoedjes,… Vreselijk. Inderdaad, niet om te vergeten.
